Wie naar topsport kijkt, ziet wedstrijden, prestaties, tijden, punten, medailles en volle tribunes. Achter die zichtbare sportwereld krijgt data echter een steeds grotere rol. Data helpt niet alleen om sportieve prestaties te verbeteren, maar ook om competities beter te organiseren en de sport als geheel verder te ontwikkelen.
Het FD schreef onlangs over econometristen uit Utrecht die sportbonden over de hele wereld helpen om met behulp van data competities aantrekkelijker te maken en daarmee miljoenen extra kijkers te bereiken. Het is een mooi voorbeeld van hoe ver datagedreven werken inmiddels in de sport is doorgedrongen.
Zelfs iets ogenschijnlijk praktisch als een speelschema is allang niet meer alleen een kwestie van teams, locaties en beschikbare speeldata. Modellen kunnen sportieve gelijkwaardigheid, reisbewegingen, rusttijden, commerciële aantrekkelijkheid, televisiebereik en de belangen van organiserende landen combineren om een zo aantrekkelijk en evenwichtig mogelijke competitie te ontwerpen.
Data verandert daarmee niet alleen de manier waarop sporters presteren, maar heeft steeds meer invloed op de manier waarop de sport zelf wordt georganiseerd.
De organisatie achter de wedstrijd
Bij Coney Minds kijken we vanuit een andere hoek naar diezelfde ontwikkeling. We werken inmiddels al meer dan tien jaar voor organisaties in de Nederlandse sport en zien daardoor niet alleen wat er op het veld gebeurt, maar vooral ook de organisatie die daarachter staat.
Sportbonden en andere sportorganisaties beschikken over grote hoeveelheden gegevens uit bijvoorbeeld ledenadministraties, contributiestromen, subsidies, sponsorcontracten, topsportprogramma’s, opleidingen, ticketing, evenementen en financiële administraties. Veel van die gegevens worden vanzelfsprekend al gebruikt, maar vaak nog binnen afzonderlijke systemen en voor afzonderlijke doeleinden.
Daar ligt wat ons betreft een interessante volgende stap. Als data kan helpen om een competitie beter te organiseren, waarom zouden we diezelfde denkwijze dan niet toepassen op het besturen en beheersen van de organisatie achter die competitie?
Van financiële data naar sportdata
De jaarrekening blijft daarbij belangrijk. Besturen, leden, subsidieverstrekkers, sponsoren en andere stakeholders moeten erop kunnen vertrouwen dat financiële informatie betrouwbaar is. Tegelijkertijd vertelt een jaarrekening voornamelijk wat er in het afgelopen jaar is gebeurd, terwijl voor het besturen van een sportorganisatie juist de verbinding met actuele operationele informatie interessant is.
Neem bijvoorbeeld de ontwikkeling van het ledenbestand. Het totale aantal leden geeft een eerste beeld, maar de ontwikkeling per leeftijdscategorie, regio, vereniging of discipline vertelt veel meer. Door die informatie vervolgens te verbinden met contributieopbrengsten, activiteiten en kosten, krijgt de bond een veel rijker beeld van zijn ontwikkeling.
Hetzelfde geldt voor evenementen. Naast de financiële uitkomst kunnen gegevens over deelnemers, bezoekers, ticketverkoop, sponsorinkomsten en kosten inzicht geven in de ontwikkeling en betekenis van een evenement. Bij topsportprogramma’s en talentontwikkeling komen financiële middelen, subsidies, mensen en sportieve ambities bij elkaar. Door die verschillende databronnen met elkaar te verbinden, ontstaat informatie die niet alleen geschikt is voor verantwoording achteraf, maar bestuurders ook kan ondersteunen bij toekomstige keuzes.
Ook de accountantscontrole wordt datagedrevener
Deze ontwikkeling heeft vanzelfsprekend ook gevolgen voor ons eigen vak. Bij de controle van een sportorganisatie hoeven we ons steeds minder te beperken tot steekproeven uit bijvoorbeeld contributies, subsidies of kosten. Wanneer de beschikbare data voldoende toegankelijk en betrouwbaar is, kunnen complete populaties worden geanalyseerd.
Zo analyseren we contributiestromen in samenhang met ledenadministraties, verbinden we subsidiebestedingen met projecten en programma’s en onderzoeken we transacties rondom evenementen integraal. Door financiële informatie daarnaast te combineren met operationele gegevens kunnen afwijkingen en patronen zichtbaar worden die in een traditionele controle minder snel naar voren komen.
Dat maakt een accountantscontrole niet alleen datagedrevener, maar geeft ook meer inzicht in het verhaal achter de cijfers. De controleverklaring blijft uiteraard het formele eindproduct van de accountantscontrole, maar door de data tijdens het proces te analyseren, krijgen we veel meer inzicht in de organisatie.
Van verantwoorden naar vooruitkijken
Misschien ligt daar wel de grootste kans voor sportorganisaties. Sportorganisaties gebruiken veel van hun data nog voornamelijk om achteraf verantwoording af te leggen: hoeveel leden hadden we, hoeveel subsidie hebben we besteed, wat waren de kosten van een programma en welk financieel resultaat hebben we gerealiseerd?
Dezelfde informatie kan echter steeds vaker worden gebruikt om ontwikkelingen eerder te herkennen. Door gegevens over ledenontwikkeling, activiteiten, sponsorinkomsten, evenementen, financiële prestaties en andere operationele indicatoren met elkaar te combineren, kan een sportorganisatie beter zien waar groei ontstaat, waar ontwikkelingen achterblijven en waar mogelijk nieuwe financiële of operationele risico’s ontstaan.
Daarmee verschuift de rol van data geleidelijk van registratie en verantwoording naar inzicht en sturing. Dat betekent overigens niet dat iedere sportorganisatie onmiddellijk complexe voorspellende modellen of kunstmatige intelligentie nodig heeft. Vaak begint datagedreven werken veel eenvoudiger: weten welke informatie beschikbaar is, zorgen dat gegevens betrouwbaar zijn en verschillende databronnen met elkaar kunnen verbinden.
Technologie en menselijk inzicht
Bij alle mogelijkheden van data blijft menselijk inzicht essentieel. Een model kan helpen bij het berekenen van een optimaal speelschema, maar uiteindelijk moeten sporters de wedstrijd spelen en moeten organisatoren keuzes maken. Een dashboard kan laten zien dat ledenaantallen in een bepaalde regio teruglopen, maar iemand moet begrijpen waarom dat gebeurt en bepalen welke actie passend is.
Hetzelfde geldt voor de accountant. Data-analyse kan afwijkende transacties, ontwikkelingen of patronen zichtbaar maken, maar de betekenis daarvan moet worden beoordeeld vanuit kennis van de organisatie, de sportsector en de context waarin de gegevens zijn ontstaan.
Juist de combinatie van technologie, data en menselijke expertise maakt datagedreven werken waardevol. Technologie maakt het mogelijk om veel grotere hoeveelheden informatie te analyseren, terwijl kennis en professioneel oordeel nodig blijven om die informatie te interpreteren en te vertalen naar beslissingen.
Van speelschema tot jaarrekening
Het artikel in het FD laat mooi zien wat mogelijk wordt wanneer sportkennis, data en wiskunde samenkomen. Wij zien een vergelijkbare ontwikkeling aan de organisatorische en financiële kant van de sport.
Van wedstrijddata en ledenadministraties tot subsidies, topsportprogramma’s, ticketverkoop en sponsoropbrengsten: vrijwel ieder onderdeel van een sportorganisatie levert data op. Door die gegevens goed te verbinden en te interpreteren, kunnen sportorganisaties nieuwe inzichten ontwikkelen. Zo loopt de betekenis van data inmiddels letterlijk van het speelschema tot de jaarrekening.
De uitdaging voor sportorganisaties is daarom niet om simpelweg steeds meer data te verzamelen, maar vooral om de gegevens die er al zijn beter met elkaar te verbinden en te vertalen naar bruikbare informatie voor bestuur, toezicht en verantwoording.
De sport wordt steeds slimmer en dat betekent dat ook de organisatie achter de sport zich verder zal ontwikkelen. Niet omdat data het menselijk oordeel overneemt, maar omdat de combinatie van betrouwbare data, technologie en kennis kan bijdragen aan beter inzicht en uiteindelijk betere beslissingen.