De accountancy heeft de afgelopen dertig jaar vrijwel iedere technologische golf voorbij zien komen. Eerst waren het spreadsheets die het vak fundamenteel zouden veranderen. Daarna volgden gespecialiseerde auditsoftware, data-analyse, process mining, robotic process automation, machine learning en de afgelopen jaren natuurlijk generatieve AI en Large Language Models.
Bij iedere nieuwe technologie klonk ongeveer dezelfde belofte. Deze keer zou het echt anders zijn. Deze innovatie zou de accountant fundamenteel vervangen, de controle grotendeels automatiseren en het beroep opnieuw definiëren.
De geschiedenis laat echter een heel ander beeld zien. Geen enkele technologie heeft de accountant vervangen. Iedere innovatie heeft het vak veranderd, versneld en verrijkt, maar uiteindelijk bleek steeds weer dat de grootste waarde niet ontstond door de technologie zelf, maar door de manier waarop professionals deze technologie toepasten binnen hun kennis, ervaring en professionele oordeelsvorming.
Juist daarom
durf ik een aantal voorspellingen te doen die misschien niet populair zijn, maar waarvan ik denk dat ze de komende jaren verrassend accuraat zullen blijken.
1. Human-free auditing blijkt een zeepbel
Het idee van een volledig geautomatiseerde accountantscontrole zonder menselijke tussenkomst spreekt tot de verbeelding. Het klinkt efficiënt, schaalbaar en misschien zelfs onvermijdelijk.
Maar auditing is veel meer dan het uitvoeren van controles en het verwerken van gegevens. Het vak draait om context, scepticisme, gesprekken met management, het begrijpen van bedrijfsmodellen, het interpreteren van tegenstrijdige signalen en het vormen van een professioneel oordeel onder onzekerheid.
Een algoritme kan patronen signaleren. Een model kan afwijkingen identificeren. Maar het bepalen of een afwijking een fout, een risico, een fraude-indicatie of juist een logisch gevolg van een unieke situatie is, blijft vooralsnog mensenwerk.
De toekomst van auditing is daarom niet human-free, maar human-powered, human intelligence rocks.
2. De voorspelling dat AI de complete audit gaat uitvoeren, blijkt onzin
De afgelopen twee jaar zijn er talloze presentaties geweest waarin werd gesuggereerd dat AI op korte termijn grote delen van de accountantscontrole zelfstandig zal uitvoeren.
Dat is een forse overschatting van de huidige mogelijkheden.
Accountants opereren immers in een omgeving die wordt gedomineerd door regelgeving, documentatievereisten, aansprakelijkheid, professionele standaarden en een grote hoeveelheid contextspecifieke afwegingen. Een jaarrekeningcontrole is geen gestandaardiseerd productieproces waarbij iedere situatie zich op identieke wijze herhaalt.
Juist de uitzonderingen, de grijze gebieden en de situaties waarin verschillende signalen elkaar tegenspreken, vormen de kern van het auditvak. En precies daar blijken de beperkingen van generatieve AI nog iedere dag zichtbaar.
AI zal de auditor ondersteunen, maar niet vervangen.
3. Meer AI-output blijkt niet hetzelfde als betere kwaliteit
Generatieve AI kan in enkele seconden enorme hoeveelheden tekst produceren, analyses opstellen en documenten samenvatten. Dat is indrukwekkend en in veel gevallen ook zeer bruikbaar.Maar snelheid is geen synoniem voor kwaliteit.
Iedere gebruiker van Large Language Models kent inmiddels de beperkingen. Inconsistenties, hallucinaties, ontbrekende bronvermeldingen en subtiele fouten blijven onderdeel van de huidige generatie modellen. Hoe groter de hoeveelheid gegenereerde output, hoe groter bovendien het risico dat fouten onopgemerkt blijven.
De komende jaren zullen organisaties daarom ontdekken dat het echte concurrentievoordeel niet ligt in het genereren van zoveel mogelijk output, maar juist in het vermogen om die output kritisch te beoordelen, te verifiëren en te voorzien van context. De behoefte aan Human Intelligence neemt daardoor niet af, maar juist toe.
4. Juniors verdwijnen niet, maar worden belangrijker dan ooit
Een van de meest gehoorde voorspellingen is dat AI de traditionele instroom van jonge professionals overbodig maakt. Dat zou een enorme vergissing zijn.
Het vak van accountant leer je niet uitsluitend uit boeken of prompts. Het ontstaat door ervaring, begeleiding, het maken van fouten, het voeren van gesprekken met cliënten en het leren herkennen van patronen die niet in datasets zijn terug te vinden.
Als organisaties de komende jaren stoppen met het opleiden van jong talent omdat AI bepaalde werkzaamheden efficiënter uitvoert, creëren zij een veel groter probleem voor de toekomst. Zonder juniors zijn er immers ook geen ervaren managers, partners en vaktechnische specialisten van morgen.
Juist in een wereld waarin technologie steeds krachtiger wordt, groeit de behoefte aan professionals die kritisch kunnen denken, verbanden kunnen leggen en technologie op een verantwoorde manier kunnen toepassen. De toekomst van de accountancy is daarom niet people-light, maar people-powered.
5. Data-analyse verdwijnt niet in een LLM
De afgelopen twee jaar is soms de indruk ontstaan dat generatieve AI traditionele data-analyse volledig zal vervangen. Ook dat lijkt mij onwaarschijnlijk.
Juist nu organisaties steeds meer belang hechten aan reproduceerbaarheid, audit trails, uitlegbaarheid en governance, worden de klassieke principes van data-analyse opnieuw belangrijk. Scripting, deterministische analyses, herhaalbaarheid en transparantie zijn geen verouderde concepten, maar vormen juist de basis onder betrouwbare besluitvorming en assurance.
Dat betekent niet dat AI geen rol speelt. Integendeel. Generatieve AI kan helpen bij het schrijven van scripts, het versnellen van analyses en het toegankelijker maken van technologie. Maar de onderliggende principes van datakwaliteit, reproduceerbaarheid en controleerbaarheid blijven onverminderd belangrijk.
Misschien krijgt ‘good old data-analyse’ de komende jaren zelfs wel een verrassende revival.
De echte les van 2026
De afgelopen jaren hebben ons vooral één ding geleerd. Iedere technologische revolutie begint met overspannen verwachtingen, gevolgd door een periode van teleurstelling en uiteindelijk een fase waarin de technologie haar werkelijke waarde vindt.
Waarschijnlijk bevinden wij ons met generatieve AI precies op dat kantelpunt.
Dat is geen slecht nieuws. Integendeel.
De werkelijke kans van AI ligt niet in het vervangen van mensen, maar in het versterken van mensen. Niet in het elimineren van professioneel oordeel, maar in het ondersteunen daarvan. Niet in het automatiseren van verantwoordelijkheid, maar in het creëren van meer tijd voor analyse, interpretatie en advies.
Misschien is dat wel de belangrijkste voorspelling voor de accountancy van de komende jaren.
De winnaars worden niet de organisaties die als eerste roepen dat AI alles gaat veranderen. De winnaars worden de organisaties die begrijpen dat technologie pas waarde creëert wanneer zij wordt gecombineerd met ervaring, context, samenwerking en professioneel oordeel.
Of, om het eenvoudiger te zeggen:
Artificial Intelligence wordt steeds belangrijker, maar Human Intelligence blijft in de lead.
