Een aantal jaar geleden gebruikten we bij Coney Minds de term iAccountancy. De i stond voor intelligentie. De gedachte erachter was eigenlijk heel simpel. Natuurlijk heeft een ondernemer een jaarrekening nodig en moeten de fiscale aangiften worden verzorgd. Maar een ondernemer runt zijn bedrijf niet één keer per jaar. Hij neemt voortdurend beslissingen over mensen, prijzen, klanten, investeringen en cash. Wij vroegen ons daarom af waarom zijn accountant vooral achteraf zou vertellen wat er vorig jaar is gebeurd.
Met iAccountancy wilden we de traditionele samenstelpraktijk combineren met periodieke informatie over de onderneming. Geen enorme dashboards met tientallen KPI’s, maar drie, vier of vijf indicatoren die voor die specifieke ondernemer relevant zijn.
Bij de ene onderneming kan dat marge per klant of productgroep zijn. Bij een andere zijn het declarabele uren, bezettingsgraad, orderportefeuille, voorraad of cashflow. Niet de KPI zelf is interessant, maar wat een ondernemer ermee kan. Als de marge een paar maanden achter elkaar terugloopt, wil je dat weten terwijl je nog kunt ingrijpen. Als één grote klant steeds belangrijker wordt voor de omzet, wil je die afhankelijkheid zien ontstaan. En als de orderportefeuille afneemt terwijl het personeelsbestand groeit, is dat informatie die vandaag relevanter is dan bij het opmaken van de volgende jaarrekening.
Dat was de gedachte achter de i.
De markt bewoog eerst een andere kant op
In de samenstelpraktijk kwam ondertussen een andere ontwikkeling op gang. Software maakte het mogelijk administraties verder te automatiseren en jaarrekeningen steeds efficiënter samen te stellen. Een logische ontwikkeling, want waarom zou je werk handmatig blijven doen als technologie het sneller en goedkoper kan?
Daarmee kwam ook veel nadruk te liggen op de kostprijs van de jaarrekening. Automatiseren, standaardiseren, minder handelingen en uiteindelijk goedkoper produceren.
Voor de ondernemer is daar op zichzelf niets mis mee. Niemand wil te veel betalen voor een jaarrekening. Maar de discussie ging daardoor vooral over de efficiency waarmee we het bestaande product konden maken en veel minder over de vraag of we met dezelfde financiële informatie ook iets relevanters voor de ondernemer konden doen.
Een ondernemer die vandaag moet beslissen of hij iemand aanneemt, zijn prijzen verhoogt of een investering doet, heeft immers beperkt iets aan informatie die vooral vertelt hoe zijn onderneming er maanden geleden voor stond.
Wij kregen destijds onvoldoende beweging in iAccountancy. Klanten zagen nog niet vanzelfsprekend de meerwaarde van periodieke monitoring en in een markt waarin de aandacht vooral uitging naar een goedkopere samenstelpraktijk, was het lastig om daar een andere propositie naast te zetten. Uiteindelijk zijn we met de term gestopt. De gedachte erachter hebben we nooit helemaal losgelaten.
Inmiddels verandert de vraag
Wat ik interessant vind, is dat we die vraag nu langzaam zien veranderen. Ondernemers zijn gewend geraakt aan actuele informatie. Ze zien hun banksaldo direct, volgen online hun verkopen, bekijken marketingresultaten en hebben steeds vaker financiële informatie digitaal beschikbaar. Dan wordt het verschil met een traditionele jaarlijkse cyclus steeds groter.
Tegelijkertijd zit volgens mij bijna geen enkele ondernemer te wachten op nóg een dashboard. Meer informatie is niet automatisch betere informatie. De behoefte is veel praktischer: hoe staat mijn onderneming ervoor, welke ontwikkelingen vallen op en waar moet ik misschien iets mee?
Daar kan de combinatie van accountancy en data interessant worden. De financiële administratie, jaarrekening en fiscaliteit vormen de basis. Daarbovenop selecteer je samen een klein aantal KPI’s die werkelijk iets zeggen over de onderneming. Eens per maand, kwartaal of halfjaar kijk je naar de ontwikkeling daarvan. Niet met de bedoeling om iedere afwijking uitgebreid te analyseren, maar om tijdig te zien wanneer iets aandacht verdient.
Daarmee verschuift ook het gesprek tussen accountant en ondernemer. Minder vaak alleen terugkijken naar cijfers die al definitief zijn en vaker bespreken wat er op dit moment in het bedrijf gebeurt.
Van jaarrekening naar doorlopende dienstverlening
Daar past volgens mij ook een ander dienstverleningsmodel bij.
In plaats van één jaarlijkse opdracht voor het samenstellen van de jaarrekening, fiscale werkzaamheden en daarnaast losse adviesuren, kun je die onderdelen combineren met periodieke monitoring in één abonnement. Een vaste prijs per maand, waarbij je vooraf afspreekt welke informatie relevant is en hoe vaak je die samen bespreekt.
Dat geeft een ondernemer duidelijkheid over de kosten, maar belangrijker vind ik dat het de relatie met de accountant verandert. Het contactmoment is niet meer hoofdzakelijk gekoppeld aan het opleveren van een jaarrekening of een fiscale deadline. Je spreekt elkaar gedurende het jaar over de ontwikkeling van het bedrijf.
Technologie maakt dat inmiddels ook veel beter schaalbaar dan toen wij met iAccountancy begonnen. Data is eenvoudiger beschikbaar, dashboards zijn volwassener en administratieve processen zijn verder geautomatiseerd. AI kan daar de komende jaren een volgende laag aan toevoegen door afwijkingen sneller te signaleren, analyses voor te bereiden en verbanden zichtbaar te maken.
Voor de ondernemer is die technologie uiteindelijk niet het belangrijkste. Die hoeft geen dashboard, data-analyse of AI te kopen. Hij wil weten hoe zijn marge zich ontwikkelt, of zijn cashpositie voldoende is, hoe zijn onderneming presteert ten opzichte van eerdere periodes en of er ontwikkelingen zijn waarop hij moet reageren. En daar zit volgens mij opnieuw de toegevoegde waarde van de accountant.
We waren te vroeg. Nu zijn we op tijd.
Of we het opnieuw iAccountancy moeten noemen, weet ik niet. Maar de oorspronkelijke gedachte vind ik actueler dan toen we ermee begonnen. De race naar een efficiëntere en goedkopere jaarrekening zal doorgaan. Automatisering en AI zullen die ontwikkeling waarschijnlijk alleen maar versnellen. Maar juist daardoor ontstaat ruimte voor iets anders. Als er minder tijd nodig is om financiële informatie te produceren, kunnen we meer aandacht besteden aan wat die informatie voor de ondernemer betekent.
Misschien was dat jaren geleden nog lastig te verkopen. Inmiddels zien we voorzichtig een markt ontstaan voor een combinatie van accountancy, fiscaliteit en periodieke monitoring tegen een vaste abonnementsprijs.
Dat vind ik een interessante ontwikkeling. Niet omdat we daarmee alsnog gelijk krijgen over iAccountancy, maar omdat de samenstelpraktijk daarmee relevanter kan worden voor degene voor wie we het uiteindelijk allemaal doen: de ondernemer.
Want een jaarrekening maak je één keer per jaar. Ondernemen doe je iedere dag.
